Warsztaty łączyły refleksję, podnoszenie świadomości ekologicznej i zanurzenie się w kulturze. Studenci odwiedzili „Kampong Samaki Community Fishery” oraz „Mangrove Biological Learning Center” w prowincji Kampot, gdzie lokalne społeczności od dawna działają na rzecz ochrony ekosystemów namorzynowych i promowania zrównoważonych źródeł utrzymania. Wizyty te dały praktyczny wgląd w ochronę środowiska i odporność społecznościową.
Głównym tematem warsztatów była ochrona tradycyjnych zwyczajów Kambodży w kontekście szybkiej urbanizacji. Studenci zastanawiali się nad bogactwem kulturowym grup rdzennych mieszkańców, emancypacją kobiet oraz wartością silnego życia społecznego. Pojawiła się zasadnicza obawa: jeśli młodzi ludzie na stałe migrują do miast w celu podjęcia studiów lub pracy, dziedzictwo przodków i tożsamość wsi mogą ulec osłabieniu lub zostać utracone.
W trakcie dyskusji grupowej uczestnicy podkreślili, że nowoczesny rozwój nie może wymazać korzeni kulturowych. „Jeśli my jesteśmy wynikiem wielowiekowej drogi naszych przodków, to również nasi potomkowie mają prawo do tożsamości kulturowej” – zauważyła jedna z grup. Zamiast odrzucać nowoczesność, uczniowie zaproponowali podejście oparte na równowadze. Zauważyli, że technologia jest również owocem ludzkiej mądrości. Wyzwaniem nie jest jej porzucenie, ale zapewnienie, by wzmacniała społeczności, a nie je rozbijała. Dostęp do energii elektrycznej, internetu i edukacji jest niezbędny dla rozwoju obszarów wiejskich; musi on jednak służyć godności ludzkiej i spójności społecznej.
Ochrona środowiska okazała się kolejnym ważnym zobowiązaniem. Uczniowie podkreślili, że dbanie o lasy, morza, rzeki i namorzyny nie jest opcjonalne, ale niezbędne dla przetrwania i dobrego samopoczucia. Sprzeciwili się biernej postawie wobec niszczenia środowiska. „Jeśli widzimy, jak las jest niszczony, a nic nie robimy, to jesteśmy częścią tego zniszczenia. Jeśli wycinają jedno drzewo, musimy zasadzić siedem” – stwierdził jeden z uczestników.
Sama szkoła „Don Bosco Kep” jest wzorem zrównoważonego rozwoju, otoczona drzewami i zaangażowana w ciągłe inicjatywy ekologiczne. W ciągu ostatnich dwóch lat uczniowie zobowiązali się do sadzenia 5000 drzew rocznie. Dzięki 500 uczniom, którzy sadzą co najmniej dziesięć drzew każdy w swoich wioskach, dążą do wniesienia namacalnego wkładu w przyszłość środowiska naturalnego Kambodży. Szkoła jest również aktywnym członkiem „Don Bosco Green Alliance Cambodia”, współpracując z Prowincjonalnym Departamentem Lasów i Środowiska w Kep w celu ochrony obszarów namorzynowych i Parku Narodowego Kep.
Warsztaty zwróciły również uwagę na tradycyjny model kambodżańskiej wsi, gdzie silne więzi rodzinne sprzyjają jedności i wspólnej odpowiedzialności. Uczestnicy zastanawiali się nad znaczeniem dialogu, rozwiązywania konfliktów i wzajemnego szacunku w zróżnicowanym kulturowo społeczeństwie, które obejmuje mniejszości rdzenne i różne wspólnoty religijne. „Jesteśmy oazą pokoju” – stwierdzili młodzi ludzie, wzywając do godnego dialogu i ochrony osób najbardziej narażonych.
W „Kampong Samaki Community Fishery” lokalni starsi opowiedzieli o swojej trwającej od dziesięciu lat walce o ochronę lasów namorzynowych przed zniszczeniem. Pomimo zagrożeń zorganizowali się i ostatecznie uzyskali wsparcie rządu w zakresie ochrony środowiska. „Nie robimy tego dla pieniędzy” – wyjaśnił jeden ze starszych. „Musimy współpracować z naturą. Ona daje nam wszystko”.
Warsztaty ToT zakończyły się prezentacją elementów kultury, w tym tradycyjnym pokazem pradal, symbolizującym odporność, oraz tańcem błogosławieństwa Jarai dla natury. Doświadczenie to wzmocniło determinację uczestników, by połączyć mądrość przodków, odpowiedzialność za środowisko i nowoczesny rozwój w budowaniu zrównoważonych społeczności na przyszłość.
